Irak’ta Başbakan Ali Falih Zeydi’nin göreve başlamasıyla birlikte, ABD’nin devlet dışı silahlı grupların orduya entegre edilmesi yönündeki baskıları giderek artıyor. Bu durum, özellikle Şii lider Mukteda Sadr’ın kendi oluşturduğu Barış Tugayları’nı siyasi hareketinden ayırarak devlete teslim etmesi sonrasında daha da belirgin hale geldi. Şii Koordinasyon Çerçevesi, silahlı grupların ordu bünyesine alınmasına yönelik girişimlerini hızlandırırken, ülkenin en güçlü ordu dışı silahlı grupları bu karara karşı direniş gösteriyor.
Kürt Peşmerge ordusunun da merkezi Irak ordusuna dahil edilmesi fikri, Kürt yönetiminden sert bir tepki aldı. ABD’nin artan baskısı altında, Zeydi hükümeti Irak’ta silahlanmayı kısıtlama çabalarına ilk adımlarını atarken, bu durum tartışmaları da beraberinde getirdi. Bazı gruplar, projenin Irak’taki siyasi ve güvenlik dengelerini yeniden şekillendireceğinden endişe ediyor ve birleşmeye karşı duruş sergiliyor.
ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack’ın Irak ve Suriye Özel Başkanlık Temsilcisi olarak atanması, Zeydi hükümetinin ABD’nin “silahsızlanma” talebini yerine getirme çabalarıyla aynı zamana denk gelmesi dikkat çekici bir gelişme. Ancak, bu talep, devlet dışı güçlü silahlı gruplar tarafından reddediliyor. Bu durum, Washington’un bölgedeki güvenlik ve siyasi önceliklerini yeniden belirlemeye çalıştığı bir dönemde yaşanıyor.
Zeydi hükümetinin başlattığı silahlanmayı kısıtlama projesinin başarılı olabilmesi, Şii siyasi liderlerinin hükümete vereceği destekle mümkün olabileceği ifade ediliyor. Bu bağlamda, Başbakan Zeydi’nin Şii dini merkez Necef’i ziyaret ederek Şii dini liderlerle görüşmeler yaptığı bildirilmekte. Ziyaretin ana gündem maddelerinden biri, silahlanmayı kısıtlama projesine dair dini destek arayışı oldu. Dini yetkililere, mevcut durumun hassasiyeti ve “devlet projesini” destekleme gerekliliği anlatıldı.
Siyasi kaynaklara göre, Zeydi ile ülkedeki en güçlü siyasi ve askeri yapı olan Şii Milli Hareket lideri Mukteda el-Sadr arasında yapılan anlaşmalar, diğer devlet dışı grupların karar verme süreçlerini zorlaştırıyor. El-Sadr, Barış Tugayları’nın devlet kurumlarına entegrasyonuna destek vererek hükümetle iş birliği yaptı. Hükümet çevreleri, bu adımı silah konsolidasyonu sürecinin başlangıcı olarak değerlendirmekte.
Ancak, bu projenin uygulanması zorlu bir süreç olarak görülüyor. Şii Esayip el-Hak Hareketi, Bedir Örgütü, İmam Ali Tugayları, Seyyid el-Şuhada Tugayları ve Thaar Allah Hareketi, hükümetin girişimine katılmaya istekli olduklarını ifade ederken, Kata’ib Hizbullah ve El-Nujaba Hareketi gibi güçlü silahlı gruplar ise silahsızlanma sürecine karşı çıkmaya devam ediyor. Bu gruplara yakın medya kuruluşları, Başbakan Zeydi’ye sert eleştiriler yönelterek hükümeti, direniş güçlerini hedef alan bir Amerikan gündemini uygulamakla suçluyor. Silahsızlanmaya karşı çıkan bazı gruplar ise bu çabaların arkasında dış baskıların yattığını öne sürüyor. Silahlı gruplar, hükümetle iş birliği yapmanın zorluklarına dikkat çekerek kaygılarını dile getiriyor.
